YÜKSEK VERİMLİ KOJENERASYON KANUN TASLAĞI

Madde 1
Amaç

İşbu Kanun'un amacı; 4628 No'lu Enerji Piyasası Kanunu kapsamında,  primer ve proses enerji tasarrufunu ve sera gazı emisyonlarının azaltılmasını esas alan gerçek (konutlar dahil) ve tüzel kişilerin (kooperatiflerin ve benzeri ticari ortaklıklar dahil) öncelikli olarak kullanılabilir faydalı ısı talebini karşılayan ve aynı anda elektrik ve/veya mekanik enerji üretimini sağlayan, yüksek verimli kojenerasyon sistemlerinin yaygınlaştırılması ve teşvik edilmesi için yasal altyapı oluşturmaktır.

Madde 2
Kapsam

Bu Kanun, Madde 3’te tanımlanmış olan kojenerasyon uygulamalarını kapsar ve üretilen enerjilerin belgelendirilmesini kapsar.  Ancak Ek 1’de tanımlanan teknolojileri içeren, bunlara ilaveten ısı ve elektrik ve/veya mekanik enerjileri aynı anda üreten sistemler de kojenerasyon sistemi olarak kabul edilir ve bu kanun kapsamına girer.

Madde 3
Tanımlar

A. "KOJENERASYON" terimi ısı enerjisi ve elektrik ve/veya mekanik enerjinin aynı çevrim içinde ve eş zamanlı olarak primer ve proses enerji kaynaklarından istifade edilerek elde edilmesi demektir. Uygulamanın gerektirdiği koşullar ve üretilen ısının farklı amaçlarla kullanımındaki farklı sıcaklık seviyeleri dikkate alınırsa kojenerasyon üç sınıfa ayırılmaktadır: "Endüstriyel Kojenerasyon", "Isıtma (Soğutma) Kojenerasyonu" ve "Tarımsal Kojenerasyon".

B. "ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON" ısı enerjisi ve elektrik ve/veya mekanik enerjinin aynı çevrim çerçevesinde elde edilerek bu enerjilerin endüstri tesislerinde kullanılmasıdır. Üretilen ısı ve elektrik ve/veya mekanik enerji endüstriyel tesiste kullanılır ve fazlası piyasada satılabilir.

C. "ISITMA (SOĞUTMA) KOJENERASYONU " terimi, üretilen ısı derecesi genellikle 4°C ile 140°C arasında olan bina, toplu konut, kooperatif, ticari ve benzeri kuruluşlarda doğrudan veya bölgesel ısıtma sistemlerinde ısıtma ve soğutma sağlamak amacıyla, ısı enerjisi ve elektrik ve/veya mekanik enerjinin aynı çevrim çerçevesinde elde edilmesi ve kullanılmasıdır. Üretilen ısı ve elektrik ve/veya mekanik enerji ilgili kuruluşlarda kullanılır ve fazlası piyasada satılabilir.

D. "TARIMSAL KOJENERASYON" ısı ve elektrik ve/veya mekanik enerjinin aynı çevrim çerçevesinde elde edilerek, üretilen ısının, sıcaklık derecesi genellikle 15°C ile 40°C arasında olan seraların, su altı kültürel balık üretim tesisleri ve benzeri tesislerin tarımsal amaçlı ısıtılmasında kullanılmasıdır. Üretilen ısı ve elektrik ve/veya mekanik enerji tarımsal üretim tesisinde kullanılır ve fazlası piyasada satılabilir.

E. "FAYDALI ISI" Ekonomik olarak doğrulanmış bir talebi karşılamak için, kojenerasyon sisteminde veya proses gereği yan ürün olarak üretilen ısıdır (Sıcak hava, kızgın yağ, buhar, sıcak su ve benzeri) ; faydalı ısı ikincil bir işlem yoluyla faydalı soğutma ve/veya elektrik üretiminde de kullanılabilir.

 F. "KOJENERASYONDAN SAĞLANAN ELEKTRİK" yönetmeliğe uygun şekilde ve faydalı ısı üretmeye bağlı bir işlem sırasında ve/veya faydalı ısı kullanılarak üretilen elektrik anlamına gelecektir.

G. “KOJENERASYONDAN SAĞLANAN MEKANİK GÜÇ” yönetmeliğe uygun şekilde ve faydalı ısı üretmeye bağlı bir işlem sırasında üretilen mekanik güç veya benzeri enerjiler anlamına gelecektir.

H. ”BÖLGESEL ISITMA”  bir dağıtım sistemi yoluyla, kullanıcılara buhar sıcak su ve benzeri şeklinde ticari amaçlarla ısı sunan bir sistem anlamına gelecektir.

I. "BÖLGESEL SOĞUTMA", bir dağıtım sistemi yoluyla su soğutucularına, soğuk su, sıcak su, buhar ve benzeri enerjiler sunan bir sistem anlamına gelecektir.

İ. “İMDAT ELEKTRİĞİ ” kojenerasyon santrali devre dışı kaldığında veya kullanılamadığı her durumda, elektrik şebekesi aracılığıyla sağlanması gereken elektrik anlamına gelecektir.

J. “TAKVİYE ELEKTRİK” elektrik ihtiyacının kojenerasyon santralı üretiminden  elde edilen elektrik kapasitesinden fazla olduğu durumlarda, elektrik şebekesi aracılığı ile sağlanan elektrik anlamına gelecektir.

K. “FAZLA ELEKTRİK” kojenerasyon santrali elektrik üretiminin tesisin elektrik tüketiminden fazla olduğu durumlarda, elektrik şebekesi aracılığı ile piyasada satılan elektrik anlamına gelecektir.

L. "ISI VERİMLİLİĞİ" yıllık faydalı ısı çıktısının, kojenerasyon işleminde ısı ve elektrik üretimi için kullanılan yakıt enerjisi girdisine bölünmesinden elde edilen oran anlamına gelecektir. Bölgesel ısıtmalı kojenerasyon uygulamalarında ise, faydalı ısı çıktısı, dağıtım sistemindeki kayıpların gerçekçi bir şekilde hesaplanarak,  çıkış yerinden elde edilen değerden çıkarılmasıyla ölçülecektir. Diğer kojenerasyon uygulamalarında ise faydalı ısı üretimi benzer şekilde kullanım noktasında ölçülecektir.

M. "ELEKTRİK VERİMLİLİĞİ" alternatör terminallerinde ölçülen brüt elektrik üretiminin (yıllık, aylık, günlük veya saatlik), kojenerasyon işleminde, elektrik ve ısı üretiminde kullanılan yakıt enerjisi girdisine bölünmesiyle elde edilen oran anlamına gelecektir.

N. “MEKANİK VERİMLİLİK” mekanik güç üretecinden elde edilen enerjinin (yıllık, aylık, günlük veya saatlik) kojenerasyon işleminde, mekanik enerji ve ısı üretiminde kullanılan yakıt enerjisi girdisine bölünmesile elde edilen oran anlamına gelecektir.

O. "TOPLAM VERİMLİLİK" kojenerasyondan sağlanan elektrik ve/veya mekanik üretimi ve faydalı ısı üretimi toplamının bu kojenerasyon sisteminde kullanılan yakıt enerjisi girdisine bölünmesiyle elde edilen oran anlamına gelecektir. Verimlilik hesabında daima, kullanılan yakıtın alt ısıl değeri dikkate alınacaktır.

P.  ''ÖZGÜL ISI DEĞERİ'' Kojenerasyon Sisteminde 1kWh elektrik üretmek  için kullanılan (yakılan)  yakıt enerjisidir. ( kcal/kWh, Btu/kWh, kj/kWh vb.)

R. “AYRI ÜRETİM İÇİN VERİMLİLİK REFERANS DEĞERİ” Bir kojenerasyon çevriminde eş zamanlı olarak üretilen ısı ve elektrik ve/veya mekanik üretiminin, alternatif olarak ayrı ayrı üretilmesi halinde elde edilecek verimlilik anlamına gelecektir.

S. "ELEKTRİK / ISI ORANI" kojenerasyondan sağlanan elektrik enerjisinin faydalı ısı üretimine  olan oranı anlamına gelecektir.

T. MEKANİK ENERJİ / ISI ORANI” mekanik enerjisinin faydalı ısı enerjisine olan oranı anlamına gelecektir.

U. “KOJENERASYON ÜNİTESİ” temel olarak Fıkra A’da tanımlanan kojenerasyon işlemlerinde kullanılması tasarlanan bir ünite anlamına gelecektir; bir kojenerasyon ünitesi sadece elektrik ve/veya mekanik enerji üretimi veya sadece ısı enerjisi ürettiği zaman bile kojenerasyon ünitesi olarak tanımlanacaktır ancak bu üretilen enerjiler bu kanun kapsamındaki kojenerasyon üretimleri olarak kabul edilmeyecektir.

Ü. “KOJENERASYON TESİSİ” bir veya daha fazla kojenerasyon ünitesinden oluşan tesis anlamına gelecektir. Bir kojenerasyon tesisi, sadece elektrik ve/veya mekanik enerji ya da sadece ısıl enerji üretmeye olanak tanıyan ünitelerden de oluşabilir.

V. “YÜKSEK VERİMLİ KOJENERASYON ÜNİTELERİ” Yeni kojenerasyon sistemlerinin işletimleri için referans olarak verilen ayrı ayrı ısı ve elektrik üretimi için yakıt tüketim değerleri baz alındığında, Primer Enerji kaynaklarından  % 10 ve üzeri tasarruf sağlayan kojenerasyon üniteleri anlamına gelecektir. Primer Enerji Tasarrufu, EK2’de sunulan formül ile hesaplanacaktır.

Y. “KÜÇÜK BOYUTLU KOJENERASYON” 1,0 MWe kapasiteye kadar olan kojenerasyon ünitesi veya tesisi anlamına gelecektir.

Z. “MİKRO KOJENERASYON” 50 kWe kapasiteye kadar olan kojenerasyon ünitesi veya tesisi anlamına gelecektir.

Madde 4
Kojenerasyondan Sağlanan Elektrik İçin Menşei Garantisi  (YVK BELGESİ)
1.  İşbu Kanun’un yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıldan daha geç olmamak şartıyla, işbu Kanun’un amacına uygun olması için belirlenen şeffaf, açık ve ayrımcılık yapmayan kriterlere uygun şekilde, Kojenerasyon ünitelerinde üretilen elektriğin menşei EPDK tarafından onaylanacaktır. Elektrik menşeine ilişkin garantinin nasıl verileceği yönetmeliklerle düzenlenecektir.

2. İşbu Kanun'un yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıldan daha geç olmamak şartıyla, üretim ve dağıtım etkinliklerinden bağımsız olmak kaydıyla Fıkra 1'de sözü geçen menşei garantisi konusunu denetlemek EPDK'nın yetkisindedir.

3.Menşei garantisi aşağıdaki hususları kapsayacak şekilde hazırlanacaktır:

A. Elektriğin üretildiği yakıt kaynağı
B. Elektrikle birlikte üretilen ısının nerede kullanıldığı
C. Üretim yeri ve tarihi
D. Garantinin kapsadığı kojenerasyon sürecinde elde edilen elektrik miktarı

E. Elektrik
ve ısı üretimleri için ayrı ayrı olmak üzere verimlilik referans değerleri
F. Toplam kojenerasyon verimliliği
Madde 5’e uygun şekilde belirtilecektir.

4. Menşei sertifikasının tanınmasının reddedildiği durumlarda EPDK, özellikle böyle bir itirazın dayandığı amacı açık ve ayrımcılık gözetmeyen kriterleri göz önünde bulundurarak, reddeden tarafı menşei sertifikasını tanımaya zorlayabilecektir.

Madde 5
Verimlilik Kriterleri

1.   
Kojenerasyon verimlilik yüzdesi, işbu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yapılacak başvuru ile kojenerasyon tesisi sahibi tarafından taahhüt edilir.
2.   
Verimliliğin ne şekilde hesaplanacağı yönetmeliklerle belirlenir.

Madde 6
Kojenerasyon Üretiminin Desteklenmesi

Bu kanun kojenerasyon üretiminin, Tesisin sağladığı primer enerji tasarrufu ve sera gazlarının azaltılması paralelinde desteklenmesi esasını getirmektedir. Yani Yüksek Verimli Kojenerasyon Tesisleri düşük verimlilere nazaran daha çok destek alacaktır. Destekleme esasları
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Elektrik İşleri Etüt İdaresi tarafından hazırlanacak yönetmelikle düzenlenecektir.

Madde 7
Elektrik Şebeke Sistemiyle İlgili Konular

1. Şebekenin güvenilirliği ve korunmasına ilişkin konuların sahip olduğu haklara dokunmayacak şekilde, iletim sistem operatörü TEİAŞ ve dağıtım sistem operatörleri TEDAŞ, bağlı ortaklıkların ve/veya kurulacak dağıtım şirketleri kendi bölgelerinde kojenerasyonla üretilen elektriğin iletim ve dağıtımını garanti edebilmek amacıyla gerekli önlemleri alacaklardır.

2. İletim sistem operatörü TEİAŞ ve dağıtım sistem operatörleri şebekeye bağlanmak isteyen kojenerasyon tesislerine öncelik tanıyacaklar ve Küçük Boyutlu Kojenerasyon ve Mikro Kojenerasyon tesislerinin alçak gerilim sistemine bağlanmasına izin vereceklerdir.

3. Isı, elektrik ve/veya mekanik enerji ihtiyaçlarının dengelenmesi için biraraya gelmek sureti ile tüzel kişilik oluşturan serbest ve/veya serbest olmayan tüketicilerin yüksek verimli kojenerasyon tesisi kurmaları halinde bu ihtiyaçlarını kojenerasyon tesisi kollektör ve/veya baralarına doğrudan bağlanarak temin etmeleri sağlanır.

4. Kojenerasyon üreticisi serbest tüketici veya toptan satış şirketi bulamadığı takdirde, elektrik fazlasını o bölgedeki, bölgesel tarifeler dikkate alınarak, TEDAŞ’a veya TETAŞ’a satar ve/veya eksik elektriğini yine aynı kuruluşlardan satın alır.

5. 1,0 MWe’ye kadar olan ““Küçük Boyutlu Kojenerasyon”  ile 50 kWe’ye kadar olan  “Mikro   Kojenerasyon” ünitelerinin ürettiği elektriğe ait şebeke sistemine erişimi özellikle kolay hale getirilecek, bağlantı giderleri en aza indirilecek ve bu tür tesislere bağlantıda öncelik tanınacaktır.

6. İletim ve dağıtım sistemlerinin yük dengelenmesinde yük alma, yük atma, üretim eksikliği, üretim fazlalığı gibi konularda kojenerasyon sistemlerine sağlanacak kolaylıklar çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.

Madde 8
Kojenerasyon Sistemlerinin Verimliliğinin Kontrol ve Denetimi

Kojenerasyon sistemlerinin verimliliğinin kontrol ve denetimi, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Elektrik İşleri Etüt İdaresi tarafından yapılır.

A. Madde 5 (2)’de bahsedilen ısı ve elektrik ve/veya mekanik enerjilerin ayrı ayrı üretimleri için ilgili verimlilik referans değerleri;

B. Madde 5 (2)’de bahsedilen ısı ve elektrik ve/veya mekanik enerjilerin ayrı ayrı üretimleri için ilgili ulusal verimlilik referans değerlerinin saptanmasında kullanılacak ilkeler;

C. Kojenerasyon aracılığıyla üretilen elektriğe ait şebeke sistemine girişi kolaylaştırmak amacıyla alınan önlemlerin ve bununla birlikte ikamet edilen binalarda tesis edilen kojenerasyon ünitelerinin çift-yönlü ölçümlenmesi konusunda gerekli fizibilitenin incelenmesi esasları yer alır.

Madde 9
Yürürlüğe Giriş

İşbu Kanun, Resmi Gazete’de yayınlandıktan sonra yürürlüğe girmiş sayılacaktır.

EK I
Kanun’un Kapsadığı Kojenerasyon Teknolojileri

A. Atık Isı Geri Kazanımlı kombine çevrimli gaz türbinleri veya gaz motorları
B. Karşı basınçlı buhar türbinleri
C. Ara buhar kademeli türbinler
D. Atık Isı geri kazanımlı gaz türbinleri
E. İçten yanmalı motorlar
F. Mikro türbinler
G. Stirling (dıştan yanmalı) motorlar
H. Yakıt hücreleri
I. Buhar motorları
İ. “Organik Rankine” çevrimleri
J. Trijenerasyon Uygulamaları
K. Madde 3’de belirtilen tanımlara uygun olan diğer herhangi bir tip teknoloji veya teknoloji kombinasyonu.

EK 2
Primer Enerji Tasarrufu aşağıdaki formül ile hesaplanacaktır.

Bu formülde :
PES 
= Primer Enerji Tasarrufu
CHP Hh
= Kojenerasyon Tesisinin Isı Verimi
Ref Hh = Ayrı ( Tek başına ) Isı Üretimi için Referans Verim
CHP Eh
= Kojenerasyon Tesisinin Elektrik Verimi
Ref Eh
= Ayrı ( Tek başına ) Elektrik Üretimi için Referans Verim

Değerlerini ifade etmektedir. Ayrı ayrı elektrik ve ısı üretimi için referans verim değerleri hazırlanırken:

Ø  Tesisin işletmeye alındığı yıl ( Year of construction)

Ø  Kullanılan yakıt türü (Types of fuel)

Ø  İşletme kriterleri (Data from operational use under realistic conditions)

Ø  Sınırlar ötesi elektrik alışverişi (Cross-border exchange of electricity)

Ø  Kullanılan yakıt oranları  (Fuel mix)

Ø  Kullanılan kojenerasyon teknolojileri ( Applied cogeneration technologies)

Ø  İklim şartları (Climatic conditions)

 

kriterleri dikkate alınacaktır.

<<<<< Geri <<<<<