YÜKSEK VERİMLİ KOJENERASYON KANUN TASLAĞI
Madde 1
Amaç
İşbu Kanun'un amacı; 4628 No'lu Enerji Piyasası Kanunu
kapsamında, primer ve proses enerji tasarrufunu ve sera
gazı emisyonlarının azaltılmasını esas alan gerçek
(konutlar dahil) ve tüzel kişilerin (kooperatiflerin ve
benzeri ticari ortaklıklar dahil) öncelikli olarak
kullanılabilir faydalı ısı talebini karşılayan ve aynı
anda elektrik ve/veya mekanik enerji üretimini sağlayan,
yüksek verimli kojenerasyon sistemlerinin
yaygınlaştırılması ve teşvik edilmesi için yasal altyapı
oluşturmaktır.
Madde 2
Kapsam
Bu Kanun, Madde 3’te tanımlanmış olan kojenerasyon
uygulamalarını kapsar ve üretilen enerjilerin
belgelendirilmesini kapsar. Ancak Ek 1’de tanımlanan
teknolojileri içeren, bunlara ilaveten ısı ve elektrik
ve/veya mekanik enerjileri aynı anda üreten sistemler de
kojenerasyon sistemi olarak kabul edilir ve bu kanun
kapsamına girer.
Madde 3
Tanımlar
A. "KOJENERASYON" terimi ısı enerjisi ve elektrik
ve/veya mekanik enerjinin aynı çevrim içinde ve eş
zamanlı olarak primer ve proses enerji kaynaklarından
istifade edilerek elde edilmesi demektir. Uygulamanın
gerektirdiği koşullar ve üretilen ısının farklı
amaçlarla kullanımındaki farklı sıcaklık seviyeleri
dikkate alınırsa kojenerasyon üç sınıfa ayırılmaktadır:
"Endüstriyel Kojenerasyon", "Isıtma (Soğutma)
Kojenerasyonu" ve "Tarımsal Kojenerasyon".
B. "ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON" ısı enerjisi ve elektrik
ve/veya mekanik enerjinin aynı çevrim çerçevesinde elde
edilerek bu enerjilerin endüstri tesislerinde
kullanılmasıdır. Üretilen ısı ve elektrik ve/veya
mekanik enerji endüstriyel tesiste kullanılır ve fazlası
piyasada satılabilir.
C. "ISITMA (SOĞUTMA) KOJENERASYONU " terimi, üretilen
ısı derecesi genellikle 4°C ile 140°C arasında olan
bina, toplu konut, kooperatif, ticari ve benzeri
kuruluşlarda doğrudan veya bölgesel ısıtma sistemlerinde
ısıtma ve soğutma sağlamak amacıyla, ısı enerjisi ve
elektrik ve/veya mekanik enerjinin aynı çevrim
çerçevesinde elde edilmesi ve kullanılmasıdır. Üretilen
ısı ve elektrik ve/veya mekanik enerji ilgili
kuruluşlarda kullanılır ve fazlası piyasada satılabilir.
D. "TARIMSAL KOJENERASYON" ısı ve elektrik ve/veya
mekanik enerjinin aynı çevrim çerçevesinde elde
edilerek, üretilen ısının, sıcaklık derecesi genellikle
15°C ile 40°C arasında olan seraların, su altı kültürel
balık üretim tesisleri ve benzeri tesislerin tarımsal
amaçlı ısıtılmasında kullanılmasıdır. Üretilen ısı ve
elektrik ve/veya mekanik enerji tarımsal üretim
tesisinde kullanılır ve fazlası piyasada satılabilir.
E. "FAYDALI ISI" Ekonomik olarak doğrulanmış bir talebi
karşılamak için, kojenerasyon sisteminde veya proses
gereği yan ürün olarak üretilen ısıdır (Sıcak hava,
kızgın yağ, buhar, sıcak su ve benzeri) ; faydalı ısı
ikincil bir işlem yoluyla faydalı soğutma ve/veya
elektrik üretiminde de kullanılabilir.
F. "KOJENERASYONDAN SAĞLANAN ELEKTRİK" yönetmeliğe
uygun şekilde ve faydalı ısı üretmeye bağlı bir işlem
sırasında ve/veya faydalı ısı kullanılarak üretilen
elektrik anlamına gelecektir.
G. “KOJENERASYONDAN SAĞLANAN MEKANİK GÜÇ” yönetmeliğe
uygun şekilde ve faydalı ısı üretmeye bağlı bir işlem
sırasında üretilen mekanik güç veya benzeri enerjiler
anlamına gelecektir.
H. ”BÖLGESEL ISITMA” bir dağıtım sistemi yoluyla,
kullanıcılara buhar sıcak su ve benzeri şeklinde ticari
amaçlarla ısı sunan bir sistem anlamına gelecektir.
I. "BÖLGESEL SOĞUTMA", bir dağıtım sistemi yoluyla su
soğutucularına, soğuk su, sıcak su, buhar ve benzeri
enerjiler sunan bir sistem anlamına gelecektir.
İ. “İMDAT ELEKTRİĞİ ” kojenerasyon santrali devre dışı
kaldığında veya kullanılamadığı her durumda, elektrik
şebekesi aracılığıyla sağlanması gereken elektrik
anlamına gelecektir.
J. “TAKVİYE ELEKTRİK” elektrik ihtiyacının kojenerasyon
santralı üretiminden elde edilen elektrik
kapasitesinden fazla olduğu durumlarda, elektrik
şebekesi aracılığı ile sağlanan elektrik anlamına
gelecektir.
K. “FAZLA ELEKTRİK”
kojenerasyon santrali elektrik üretiminin tesisin
elektrik tüketiminden fazla olduğu durumlarda, elektrik
şebekesi aracılığı ile piyasada satılan elektrik
anlamına gelecektir.
L.
"ISI VERİMLİLİĞİ"
yıllık faydalı ısı çıktısının, kojenerasyon işleminde
ısı ve elektrik üretimi için kullanılan yakıt enerjisi
girdisine bölünmesinden elde edilen oran anlamına
gelecektir. Bölgesel ısıtmalı kojenerasyon
uygulamalarında ise, faydalı ısı çıktısı, dağıtım
sistemindeki kayıpların gerçekçi bir şekilde
hesaplanarak, çıkış yerinden elde edilen değerden
çıkarılmasıyla ölçülecektir. Diğer kojenerasyon
uygulamalarında ise faydalı ısı üretimi benzer şekilde
kullanım noktasında ölçülecektir.
M.
"ELEKTRİK
VERİMLİLİĞİ" alternatör terminallerinde ölçülen brüt
elektrik üretiminin (yıllık, aylık, günlük veya
saatlik), kojenerasyon işleminde, elektrik ve ısı
üretiminde kullanılan yakıt enerjisi girdisine
bölünmesiyle elde edilen oran anlamına gelecektir.
N. “MEKANİK VERİMLİLİK”
mekanik güç üretecinden elde edilen enerjinin (yıllık,
aylık, günlük veya saatlik) kojenerasyon işleminde,
mekanik enerji ve ısı üretiminde kullanılan yakıt
enerjisi girdisine bölünmesile elde edilen oran anlamına
gelecektir.
O.
"TOPLAM VERİMLİLİK"
kojenerasyondan sağlanan elektrik ve/veya mekanik
üretimi ve faydalı ısı üretimi toplamının bu
kojenerasyon sisteminde kullanılan yakıt enerjisi
girdisine bölünmesiyle elde edilen oran anlamına
gelecektir. Verimlilik hesabında daima, kullanılan
yakıtın alt ısıl değeri dikkate alınacaktır.
P. ''ÖZGÜL ISI DEĞERİ'' Kojenerasyon Sisteminde 1kWh
elektrik üretmek için kullanılan (yakılan) yakıt
enerjisidir. ( kcal/kWh, Btu/kWh, kj/kWh vb.)
R. “AYRI ÜRETİM İÇİN VERİMLİLİK REFERANS DEĞERİ” Bir
kojenerasyon çevriminde eş zamanlı olarak üretilen ısı
ve elektrik ve/veya mekanik üretiminin, alternatif
olarak ayrı ayrı üretilmesi halinde elde edilecek
verimlilik anlamına gelecektir.
S.
"ELEKTRİK / ISI
ORANI" kojenerasyondan sağlanan elektrik enerjisinin
faydalı ısı üretimine olan oranı anlamına gelecektir.
T. MEKANİK ENERJİ / ISI ORANI” mekanik enerjisinin
faydalı ısı enerjisine olan oranı anlamına gelecektir.
U. “KOJENERASYON ÜNİTESİ” temel olarak Fıkra A’da
tanımlanan kojenerasyon işlemlerinde kullanılması
tasarlanan bir ünite anlamına gelecektir; bir
kojenerasyon ünitesi sadece elektrik ve/veya mekanik
enerji üretimi veya sadece ısı enerjisi ürettiği zaman
bile kojenerasyon ünitesi olarak tanımlanacaktır ancak
bu üretilen enerjiler bu kanun kapsamındaki kojenerasyon
üretimleri olarak kabul edilmeyecektir.
Ü. “KOJENERASYON TESİSİ” bir veya daha fazla
kojenerasyon ünitesinden oluşan tesis anlamına
gelecektir. Bir kojenerasyon tesisi, sadece elektrik
ve/veya mekanik enerji ya da sadece ısıl enerji üretmeye
olanak tanıyan ünitelerden de oluşabilir.
V. “YÜKSEK VERİMLİ KOJENERASYON ÜNİTELERİ”
Yeni kojenerasyon sistemlerinin işletimleri için
referans olarak verilen ayrı ayrı ısı ve elektrik
üretimi için yakıt tüketim değerleri baz alındığında,
Primer Enerji kaynaklarından % 10 ve üzeri tasarruf
sağlayan kojenerasyon üniteleri anlamına gelecektir.
Primer Enerji Tasarrufu, EK2’de sunulan formül ile
hesaplanacaktır.
Y. “KÜÇÜK BOYUTLU KOJENERASYON” 1,0 MWe kapasiteye kadar
olan kojenerasyon ünitesi veya tesisi anlamına
gelecektir.
Z. “MİKRO KOJENERASYON” 50 kWe kapasiteye kadar olan
kojenerasyon ünitesi veya tesisi anlamına gelecektir.
Madde 4
Kojenerasyondan Sağlanan Elektrik İçin Menşei Garantisi
(YVK BELGESİ)
1. İşbu Kanun’un yürürlüğe girmesinden itibaren bir
yıldan daha geç olmamak şartıyla, işbu Kanun’un amacına
uygun olması için belirlenen şeffaf, açık ve ayrımcılık
yapmayan kriterlere uygun şekilde, Kojenerasyon
ünitelerinde üretilen elektriğin menşei EPDK tarafından
onaylanacaktır. Elektrik menşeine ilişkin garantinin
nasıl verileceği yönetmeliklerle düzenlenecektir.
2. İşbu Kanun'un yürürlüğe girmesinden itibaren bir
yıldan daha geç olmamak şartıyla, üretim ve dağıtım
etkinliklerinden bağımsız olmak kaydıyla Fıkra 1'de sözü
geçen menşei garantisi konusunu denetlemek EPDK'nın
yetkisindedir.
3.Menşei garantisi aşağıdaki hususları kapsayacak
şekilde hazırlanacaktır:
A. Elektriğin üretildiği yakıt kaynağı
B. Elektrikle birlikte üretilen ısının nerede
kullanıldığı
C. Üretim yeri ve tarihi
D. Garantinin kapsadığı kojenerasyon sürecinde elde
edilen elektrik miktarı
E. Elektrik
ve ısı üretimleri için ayrı ayrı olmak üzere verimlilik
referans değerleri
F. Toplam kojenerasyon verimliliği
Madde 5’e uygun şekilde belirtilecektir.
4. Menşei sertifikasının tanınmasının reddedildiği
durumlarda EPDK, özellikle böyle bir itirazın dayandığı
amacı açık ve ayrımcılık gözetmeyen kriterleri göz
önünde bulundurarak, reddeden tarafı menşei
sertifikasını tanımaya zorlayabilecektir.
Madde 5
Verimlilik Kriterleri
1.
Kojenerasyon verimlilik
yüzdesi, işbu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren yapılacak başvuru ile kojenerasyon tesisi
sahibi tarafından taahhüt edilir.
2.
Verimliliğin ne şekilde
hesaplanacağı yönetmeliklerle belirlenir.
Madde 6
Kojenerasyon Üretiminin Desteklenmesi
Bu kanun kojenerasyon üretiminin, Tesisin sağladığı
primer enerji tasarrufu ve sera gazlarının azaltılması
paralelinde desteklenmesi esasını getirmektedir. Yani
Yüksek Verimli Kojenerasyon Tesisleri düşük verimlilere
nazaran daha çok destek alacaktır. Destekleme esasları
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Elektrik İşleri Etüt
İdaresi
tarafından hazırlanacak yönetmelikle düzenlenecektir.
Madde 7
Elektrik Şebeke Sistemiyle İlgili Konular
1. Şebekenin güvenilirliği ve korunmasına ilişkin
konuların sahip olduğu haklara dokunmayacak şekilde,
iletim sistem operatörü TEİAŞ ve dağıtım sistem
operatörleri TEDAŞ, bağlı ortaklıkların ve/veya
kurulacak dağıtım şirketleri kendi bölgelerinde
kojenerasyonla üretilen elektriğin iletim ve dağıtımını
garanti edebilmek amacıyla gerekli önlemleri
alacaklardır.
2. İletim sistem operatörü TEİAŞ ve dağıtım sistem
operatörleri şebekeye bağlanmak isteyen kojenerasyon
tesislerine öncelik tanıyacaklar ve Küçük Boyutlu
Kojenerasyon ve Mikro Kojenerasyon tesislerinin alçak
gerilim sistemine bağlanmasına izin vereceklerdir.
3. Isı, elektrik ve/veya mekanik enerji ihtiyaçlarının
dengelenmesi için biraraya gelmek sureti ile tüzel
kişilik oluşturan serbest ve/veya serbest olmayan
tüketicilerin yüksek verimli kojenerasyon tesisi
kurmaları halinde bu ihtiyaçlarını kojenerasyon tesisi
kollektör ve/veya baralarına doğrudan bağlanarak temin
etmeleri sağlanır.
4. Kojenerasyon üreticisi serbest tüketici veya toptan
satış şirketi bulamadığı takdirde, elektrik fazlasını o
bölgedeki, bölgesel tarifeler dikkate alınarak, TEDAŞ’a
veya TETAŞ’a satar ve/veya eksik elektriğini yine aynı
kuruluşlardan satın alır.
5. 1,0 MWe’ye kadar olan ““Küçük
Boyutlu Kojenerasyon” ile 50 kWe’ye kadar olan
“Mikro
Kojenerasyon” ünitelerinin ürettiği elektriğe ait
şebeke sistemine erişimi özellikle kolay hale
getirilecek, bağlantı giderleri en aza indirilecek ve bu
tür tesislere bağlantıda öncelik tanınacaktır.
6. İletim ve dağıtım sistemlerinin yük dengelenmesinde
yük alma, yük atma, üretim eksikliği, üretim fazlalığı
gibi konularda kojenerasyon sistemlerine sağlanacak
kolaylıklar çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.
Madde 8
Kojenerasyon Sistemlerinin Verimliliğinin Kontrol ve
Denetimi
Kojenerasyon sistemlerinin verimliliğinin kontrol ve
denetimi, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Elektrik
İşleri Etüt İdaresi tarafından yapılır.
A. Madde 5 (2)’de bahsedilen ısı ve elektrik ve/veya
mekanik enerjilerin ayrı ayrı üretimleri için ilgili
verimlilik referans değerleri;
B. Madde 5 (2)’de bahsedilen ısı ve elektrik ve/veya
mekanik enerjilerin ayrı ayrı üretimleri için ilgili
ulusal verimlilik referans değerlerinin saptanmasında
kullanılacak ilkeler;
C. Kojenerasyon aracılığıyla üretilen elektriğe ait
şebeke sistemine girişi kolaylaştırmak amacıyla alınan
önlemlerin ve bununla birlikte ikamet edilen binalarda
tesis edilen kojenerasyon ünitelerinin çift-yönlü
ölçümlenmesi konusunda gerekli fizibilitenin incelenmesi
esasları yer alır.
Madde 9
Yürürlüğe Giriş
İşbu Kanun, Resmi Gazete’de yayınlandıktan sonra
yürürlüğe girmiş sayılacaktır.
EK I
Kanun’un Kapsadığı Kojenerasyon Teknolojileri
A. Atık Isı Geri Kazanımlı kombine çevrimli gaz
türbinleri veya gaz motorları
B. Karşı basınçlı buhar türbinleri
C. Ara buhar kademeli türbinler
D. Atık Isı geri kazanımlı gaz türbinleri
E. İçten yanmalı motorlar
F. Mikro türbinler
G. Stirling (dıştan yanmalı) motorlar
H. Yakıt hücreleri
I. Buhar motorları
İ. “Organik Rankine” çevrimleri
J. Trijenerasyon Uygulamaları
K. Madde 3’de belirtilen tanımlara uygun olan diğer
herhangi bir tip teknoloji veya teknoloji kombinasyonu.
EK 2
Primer Enerji Tasarrufu aşağıdaki formül ile
hesaplanacaktır.

Bu formülde :
PES =
Primer Enerji Tasarrufu
CHP Hh
= Kojenerasyon Tesisinin Isı Verimi
Ref Hh = Ayrı ( Tek başına ) Isı Üretimi için Referans
Verim
CHP Eh
= Kojenerasyon Tesisinin Elektrik Verimi
Ref Eh
= Ayrı ( Tek başına ) Elektrik Üretimi
için Referans Verim
Değerlerini ifade etmektedir. Ayrı ayrı
elektrik ve ısı üretimi için referans verim değerleri
hazırlanırken:
Ø
Tesisin işletmeye alındığı yıl ( Year of
construction)
Ø
Kullanılan yakıt türü (Types of fuel)
Ø
İşletme kriterleri (Data from operational
use under realistic conditions)
Ø
Sınırlar ötesi elektrik alışverişi (Cross-border
exchange of electricity)
Ø
Kullanılan yakıt oranları (Fuel mix)
Ø
Kullanılan kojenerasyon teknolojileri (
Applied cogeneration technologies)
Ø
İklim şartları (Climatic conditions)
kriterleri dikkate alınacaktır. |